Để giải quyết trường hợp này, hãy điểm qua các điều luật trọng tâm trong Bộ luật Tố tụng hình sự, trước khi đi vào chi tiết.
 |
CHƯƠNG IX
KHỞI TỐ VỤ ÁN
HÌNH SỰ
Điều 155. Khởi
tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại
2. Trường hợp
người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ, trừ trường
hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của
họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ
quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ
án.
Điều 157. Căn cứ
không khởi tố vụ án hình sự
Không được khởi tố vụ án hình sự khi
có một trong các căn cứ sau:
1. Không có sự việc phạm tội;
2. Hành vi không cấu thành tội phạm;
3. Người thực hiện hành vi nguy hiểm
cho xã hội chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự;
4. Người mà hành vi phạm tội của họ đã
có bản án hoặc quyết định đình chỉ vụ án có hiệu lực pháp luật;
5. Đã hết thời hiệu truy cứu trách
nhiệm hình sự;
6. Tội phạm đã được đại xá;
7. Người thực hiện hành vi nguy hiểm
cho xã hội đã chết, trừ trường hợp cần tái thẩm đối với người khác;
8. Tội phạm quy định tại khoản
1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155, 156 và 226 của Bộ luật hình sự mà bị hại hoặc
người đại diện của bị hại không yêu cầu khởi tố.
Điều 158. Quyết
định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án
hình sự
1. Khi có một trong các căn cứ quy định tại Điều 157 của Bộ luật này thì người có quyền khởi tố vụ án ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự; nếu đã khởi tố thì phải ra quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án hình sự và thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố biết rõ lý do; nếu xét thấy cần xử lý bằng biện pháp khác thì chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
GIAI
ĐOẠN TRUY TỐ
Điều 248. Đình
chỉ vụ án
1. Viện kiểm sát quyết định không truy
tố và ra quyết định đình chỉ vụ án khi có một trong các căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 155 và Điều
157 của Bộ luật này hoặc có căn cứ quy định tại Điều 16 hoặc Điều 29
hoặc khoản 2 Điều 91 của Bộ luật hình sự.
GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM
Điều
282. Đình chỉ vụ án
1. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa ra quyết định đình chỉ vụ án khi
thuộc một trong các trường hợp:
a) Có một trong các căn
cứ quy định tại khoản 2 Điều 155 (trong này có trường hợp Rút yêu cầu KK) hoặc các điểm 3, 4, 5, 6 và 7 Điều 157 của Bộ luật này;
b) Viện kiểm sát rút toàn bộ quyết định truy tố trước khi mở phiên tòa.
Trường hợp vụ án có nhiều bị can, bị cáo mà căn cứ để đình chỉ vụ
án không liên quan đến tất cả bị can, bị cáo thì có thể đình chỉ vụ án đối với
từng bị can, bị cáo.
GIAI ĐOẠN XÉT XỬ PHÚC THẨM
Điều 359. Hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án
1. Khi có một trong các căn cứ quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 157 của Bộ luật này thì Hội đồng xét xử
phúc thẩm
hủy bản án sơ thẩm, tuyên bị cáo không có tội và đình chỉ vụ án.
2. Khi có một trong các căn cứ quy định tại các khoản 3, 4, 5, 6 và 7 Điều 157 của Bộ luật này thì Hội
đồng xét xử
phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án.
è Như
vậy, HĐXX Phúc thẩm không Hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án khi thuộc trường
hợp quy định tại khoản 8 Điều 157 của Bộ luật TTHS. (Khi bị hại rút yêu cầu khởi tố vụ án).
Vậy sẽ giải quyết tình huống này ra sao ?
Thời gian qua, Tòa án nhân dân tối cao nhận được phản
ánh của một số Tòa án về trường hợp vụ án đã được khởi tố theo yêu cầu của
người bị hại, nhưng người đã yêu cầu khởi tố rút lại yêu cầu theo quy định
tại Điều 155 của Bộ luật Tố tụng hình sự. Về vấn đề
này, sau khi xin ý kiến các thành viên Hội đồng Thẩm phán và trao đổi với
Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao có ý kiến như sau: Theo quy định tại khoản 2 Điều 155
của Bộ luật Tố tụng hình sự thì: “Trường hợp người đã yêu
cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ, trừ trường hợp có căn
cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị
ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ quan điều
tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án”.
Khác với Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã
không giới hạn về thời điểm mà người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu. Do
đó, tùy từng trường hợp cụ thể mà các Tòa án giải quyết như sau: Tại giai
đoạn xét xử sơ thẩm: Người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự
rút yêu cầu trước ngày mở phiên tòa sơ thẩm thì Thẩm phán chủ tọa phiên
tòa căn cứ vào Điều 45, điểm a
khoản 1 Điều 282 của Bộ luật Tố tụng hình sự ra quyết định đình chỉ
vụ án; Trường hợp người đã yêu cầu
khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu tại phiên tòa thì Hội đồng xét xử hoặc
Thẩm phán chủ tọa phiên tòa xét xử theo thủ tục rút gọn căn cứ vào khoản 2 Điều 155, Điều 299 của Bộ luật Tố
tụng hình sự ra quyết định đình chỉ vụ án; Trường hợp
sau khi kết thúc phiên tòa sơ thẩm vẫn còn thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu thì Tòa án phải hướng dẫn
họ làm đơn kháng cáo để Tòa án cấp phúc phẩm xem xét giải quyết việc rút yêu
cầu theo thủ tục phúc thẩm. Tại giai đoạn xét xử phúc thẩm: Trường hợp có kháng
cáo, kháng nghị mà tại giai đoạn xét xử phúc thẩm người đã yêu cầu khởi tố vụ
án hình sự rút yêu cầu thì Hội đồng xét xử hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa
xét xử theo thủ tục rút gọn căn cứ vào khoản 2 Điều 155
và Điều 359 của Bộ luật Tố tụng hình sự hủy bản án sơ thẩm và đình
chỉ vụ án. Trong bản án phúc thẩm, Tòa án phải nhận định rõ lý do
hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ vụ án là do
người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự rút yêu cầu, không phải do lỗi của
Tòa án cấp sơ thẩm. Trên đây là ý kiến của Tòa án nhân dân tối cao để các Tòa án nghiên cứu,
bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử. Trong quá trình thực hiện
nếu có vướng mắc đề nghị phản ánh ngay cho Tòa án nhân dân tối cao (thông qua
Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học) để có hướng dẫn bổ sung kịp thời./.
1 Khoản 2 Điều 105 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003
quy định “2. Trong trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu
cầu trước ngày mở phiên tòa sơ thẩm thì vụ án phải được đình
chỉ. Trong
trường hợp có căn cứ để xác định người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu khởi tố
trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi
tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn có thể tiếp tục
tiến hành tố tụng đối với vụ án. Người
bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp
rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức.” |
